Je gewaardeerd voelen is een belangrijke levensbehoefte van de mens, dus ook van je collega’s. Het gaat om erkenning van wie je bent en wat je doet: je wordt gezien. Complimenten zorgen voor die waardering. Maar wist je dat een compliment niet alleen fijn is voor de ontvanger, maar dat de gever er zelf ook voordeel van heeft? En dat positiviteit en waardering prestaties positief beïnvloeden? Nóg belangrijker is misschien wel dat je door openbaar complimenten geven, een cultuur stimuleert waar collega’s positief over elkaar praten. Zo ontstaat er een fijne werksfeer. Reden genoeg om als organisatie aandacht te hebben voor het geven en krijgen van complimenten. Ontdek hoe je de positiviteit in je organisatie een lekkere slinger omhoog kunt geven.
Wat is een compliment?
Een compliment is een waarderende opmerking, Het wordt ook wel ‘een woord van lof’ (uit: Van Dale) genoemd. Andere woorden die worden gebruikt zijn: lofbetuiging, loftuiting, pluim of pluimpje, schouderklopje, uiting van waardering of vleiende beleefdheid genoemd.
Een compliment krijgen: wat doe het met je?
Je gewaardeerd voelen is een van de belangrijkste levensbehoeften van een mens. Een compliment doet precies dat: waarderen. Het versterkt je geluksgevoel en zelfbeeld. Dat geluksgevoel ontstaat doordat het deel van de hersenen waar ons beloningscentrum zit, wordt geactiveerd waardoor er dopamine vrij komt in de hersenen. Hoogleraar sociologie Beate Volker omschrijft het zo: “Complimenten zijn kleine cadeautjes voor je psychische gezondheid.” Sterker nog: positieve woorden van waardering zijn zelfs meer motiverend dan cadeaus. Complimenten versterken de onderlinge relatie tussen gever en ontvanger. Daar komt nog eens bij dat niet alleen degene die een compliment krijgt de positieve effecten van een compliment ervaart, maar ook de gever.
Een compliment geven: wat doet het met je?
Dat de gever naast een versterkte relatie met de ontvanger, ook voordeel heeft aan het geven van een compliment, daar staan we niet zo vaak bij stil. Bij de gever gebeurt er ook iets in de hersenen: het knuffelhormoon oxytocine en gelukshormoon serotine komen vrij als je iets doet voor een ander. Door je aandacht te richten op het positieve van de ander, omzeil je ook de negativiteitsbias. We zijn van nature geneigd het negatieve gemakkelijk te zien, beter te onthouden en langer met ons mee te dragen. Het betekent tegelijkertijd dat er veel meer positieve feedback nodig is, om de effecten van één negatieve weg te poetsen. Volgens Marcial Lasada, die tien jaar lang onderzoek deed naar goed en slecht presterende teams, hoor je minstens drie keer zoveel complimenten te geven als klachten of kritiek. Door regelmatig op het juiste moment een compliment te geven, draag je bij aan een fijne werksfeer en een cultuur waarin mensen positief over elkaar praten.
Hoe geef je een goed compliment?
Hé wat zit je haar leuk! Of: wat heb je een mooi overhemd aan. Er is niks mis mee om dat tegen een collega te zeggen. Maar, complimenten die gaan over iemands inzet en persoonlijkheid dragen veel sterker bij aan het gevoel van gewaardeerd worden. Waardering zorgt er uiteindelijk voor dat we beter presteren, zonder dat we die prestaties duidelijk hoeven te benoemen. Wanneer er alleen pluimen worden uitgereikt bij een goed resultaat, heeft dit juist een negatief effect op de werksfeer. Veel belangrijker is om de weg naar het resultaat, de positieve punten in het proces of iemands houding te benoemen. Sociaal psycholoog Michiel Hobbelt vertelt: “Een gezond compliment draait om de verbinding. Je laat zien wat je belangrijk vindt in elkaar en dat je elkaar accepteert zonder dat diegene iets presteert. Op die manier is een compliment een vorm van dankbaarheid.”
Complimenten geven kan lastig zijn
Is het nog niet zo gewoon om in jouw organisatie complimenten te geven? Of wil je je collega wel een compliment geven, maar vind je het lastig om de juiste woorden te vinden? Het belangrijkste is dat je het compliment echt meent. En, het compliment wordt nóg sterker als je kunt benoemen wat het voor jou betekent. Een voorbeeld hiervan is: “Je bent er altijd voor mij met een luisterend oor. Doordat je altijd vragen stelt ter verduidelijking, voel ik me gehoord en lukt het mij veel beter om mijn gedachten te ordenen. Dankjewel fijne collega.” Het schijnt dat we complimenten geven ook steeds lastiger vinden. Misschien komt het omdat we online vaak alleen een duimpje geven? Maar ook de angst om iets verkeerds te zeggen speelt een rol. Toch blijft een persoonlijk gesprek de allerbeste manier om iemand te waarderen. Doe dat ook het liefst op het moment zelf, en niet maanden later of pas bij het vertrek van een collega want dat is zonde!
Een compliment ontvangen nog lastiger
“Oh, die vond ik onderin mijn kledingkast afgelopen weekend, is al zo oud joh.” Of: “geen dank, hoor. Het was zo gepiept.” Dat heb je vast wel eens gehoord als reactie een compliment dat je hebt gegeven. De ontvanger neemt je compliment dan niet echt aan. Dat is jammer, want de postitieve effecten blijven dan ook onbenut. Probeer de volgende keer dat je een compliment krijgt, niet gelijk terug te praten maar even een stilte te laten vallen. Zo kan je het compliment even helemaal in je opnemen. Knik of lach vriendelijk en bedank de ander. Zo pluk jij zelf én de gever de vruchten van het compliment. Daar wordt vervolgens de werksfeer een stuk prettiger van.
Hoe organiseer je dat collega’s elkaar complimenten geven?
Natuurlijk wil je dat er een wind van positiviteit door je organisatie gaat en dat collega’s fijn samenwerken. Want als dat zo is, heb je blije medewerkers en dat werkt door naar tevreden klanten. Er zijn een aantal dingen die je kunt doen om de aandacht voor positiviteit en waardering een vanzelfsprekend onderdeel van het samenwerken te maken.
Het goede voorbeeld geven
Goed voorbeeld doet volgen. Of je nu leidinggevende bent of niet, geef collega’s oprechte en welgemeende complimenten. Hoewel het wat geforceerd kan voelen, kun je er een vast onderdeel van maken tijdens een teamoverleg of ‘Start van de Week’.
Rubriek in het personeelsblad of op intranet
Toen ik nog als communicatieadviseur werkte bij een grote zorgorganisatie werd ‘de Pluim’ geïntroduceerd in het personeelsblad. Een vaste rubriek waarin een collega een andere collega (van een andere afdeling) een compliment geeft. Ik kan het niet met zekerheid zeggen, maar geloof wel dat het een van de meest geliefde rubrieken in het magazine werd. Geen personeelsblad? Dan kun je het intranet hier ook goed voor gebruiken.
Kies jouw moment voor aandacht voor het compliment
Wil jij het geven van complimenten een flinke slinger geven binnen je organisatie? Met Taalpracht op Locatie krijg je Woorden vol Waardering. En die woorden? Die komen vooral van collega’s zelf. Ik help ze alleen een handje om de juiste woorden te vinden en typ het compliment uit op een knalgele typmachine. De gever krijgt het getypte compliment mee om weg te geven aan een collega. Zo maken we er samen een moment van waar nog lang over nagepraat wordt.
Op welke manier wordt er binnen jouw organisatie aandacht gegeven aan een positieve werksfeer en het geven van complimenten? Vertel erover en inspireer andere lezers door hieronder je reactie te geven.